45% Polaków chce przeżyć minimum 80 lat
Choć darwinowska adaptacja odnosi się do przetrwania gatunków, dziś warto się jej przyjrzeć przez pryzmat współczesnych wyzwań dla zdrowia i długowieczności. Jak wynika z badania Huawei CBG Polska blisko co trzecia osoba w Polsce (32%) prowadzi siedzący tryb życia, co piąta (20%) często sięga po wysoko przetworzoną żywność i śpi mniej niż 6 godz. na dobę (23% i 20%) i. Jednocześnie aspiracje Polaków są wysokie – niemal połowa z nas (45%) chciałaby przeżyć minimum 80 lat, a blisko co czwarty (24%) – tak długo, jak to będzie możliwe. Mimo to, 29% Polaków uważa, że ich obecny styl życia nie sprzyja długowieczności, a prawie połowa (48%) nie potrafi nawet tego ocenić. Ekspert zdradza, jaki przepis na długie i jakościowe życie oferuje nam dzisiejsza nauka.
Odkrycia Karola Darwina dotyczące doboru naturalnego pokazały, że kluczem do przetrwania jest ewolucja – zdolność adaptacji do środowiska. 12 lutego, w Światowy Dzień Darwina pojęcie to nabiera nowego znaczenia także w kontekście pragnień o długim życiu. Choć niemal połowa Polaków ocenia swój stan zdrowia jako dobry (48%), a 28% jako dostateczny, jedynie 16% badanych twierdzi, że jest on bardzo dobry, a tylko 3% badanych określa go wzorowym. Jednocześnie zaledwie 10% Polaków deklaruje pełne poczucie kontroli nad własnym dobrostanem i aspiracyjną długością życia. Jak wygląda, a jak powinna wyglądać współczesna adaptacja Polaków w dążeniach po upragnioną długowieczność?
Co sprzyja długowieczności, a co zupełnie jej nie służy?
Analiza stylu życia Polaków pokazuje duże zróżnicowanie w obszarze kluczowych elementów zdrowia – ruchu, diety oraz snu. Jak podkreśla Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) już 75 minut wysiłku o dużej intensywności tygodniowo wystarczy, by poprawić dobrostan psychofizycznyii. Niestety niemal co trzeci Polak (31%) w ogóle nie podejmuje aktywności fizycznej związanej z podwyższonym tętnem lub wykonuje ją przez mniej niż 30 minut w ciągu tygodnia. Mieszczący się w przedziale od 30 do 90 minut w tym samym ujęciu czas ćwiczeń deklaruje 30% badanych. Co piąty Polak (21%) trenuje od 91 do 150 minut tygodniowo, co dziesiąty 151-300 minut (10%), a zbliżony odsetek– powyżej 300 minut (8%).
Podobne różnice widoczne są w sposobie odżywiania. Prawie połowa Polaków (49%) deklaruje, że stara się dokonywać korzystnych wyborów żywieniowych, jednak kilka razy w tygodniu sięga po niezdrowe produkty. Więcej niż 1 na 5 osób (22%) opisuje swoją dietę jako opartą głównie na pełnowartościowych produktach z małymi odstępstwami, natomiast 18% z nas przyznaje, że przeważnie je niezdrowo i spożywa duże ilości przetworzonej żywności. Jedynie 2% Polaków stosuje rygorystyczną dietę.
Na tle innych obszarów relatywnie lepiej wypada sen. Zgodnie z wytycznymi American Academy of Sleep Medicine oraz Sleep Research Society, dorośli w wieku 18–60 lat powinni spać co najmniej 7 godzin na dobęiii – 34% Polaków śpi średnio 6–7 godzin na dobę, a co trzeci z nas (33%) od 7 do 8 godzin. Poniżej zalecanej normy sypia co piąty badany (20%).
– Organizm człowieka nie jest zaadaptowany do współczesnego, siedzącego trybu życia. Nie miał bowiem czasu się przygotować. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat przeszliśmy ze stylu życia ze zdrowym ograniczeniem spożywania żywności i sporą dawką ruchu do wybitnie statycznego i konsumpcjonistycznego. Z puntu widzenia ewolucyjnego żaden organizm nie jest w stanie tak szybko się do tego przyzwyczaić. Stąd liczne choroby cywilizacyjne. Proste zmiany w stylu życia, czyli odpowiednia, regularna aktywność fizyczna, śródziemnomorska dieta i unormowany sen mają podstawowe znaczenie w planowaniu długiego życia, większe niż jakiekolwiek inne działania. Najważniejszy w tym wszystkim jest regularny ruch. Osoby, które systematycznie, czyli codziennie lub co drugi dzień, pozostają w co najmniej umiarkowanym ruchu, najlepiej przez 30-60 minut, zyskują najwięcej. Grupa ta zresztą często lepiej się odżywia i dba o regenerację, w tym o sen – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Łukasz Małek, kardiolog sportowy, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie.
Długowieczność: chcemy żyć długo, ale nie do końca wiemy jak
Jedynie 23% Polaków twierdzi, że ich obecny styl życia sprzyja długowieczności, a prawie połowa z nas (48%) w ogóle nie jest w stanie tego ocenić. Ponad co trzecia osoba (35%) uważa, że ma tylko częściowy wpływ na swoje zdrowie i długość życia, gdyż nie wszystko da się przewidzieć. Z kolei 32% twierdzi, że ma jedynie częściowy wpływ na zdrowie i długość swojego życia, bo to geny odgrywają znaczącą rolę. Tylko co dziesiąty Polak (10%) jest zdania, że ma pełną kontrolę nad swoim zdrowiem. Nieco wyższy odsetek (14%) uważa, że nie do końca ma wpływ na swoje zdrowie, gdyż zbyt wiele zależy od środowiska i czynników zewnętrznych. Jak podkreśla ekspert, długowieczność to nie tylko łut szczęścia, ale także efekt konsekwencji i świadomych decyzji:
– Geny odpowiadają w 20-50% za długość naszego życia. To z jednej strony dużo, ale z drugiej ponad połowa jest w naszych rękach. Poza tym choroby związane z podłożem genetycznym coraz częściej można wcześnie wykryć i leczyć. Najczęściej obok predyspozycji genetycznych do wystąpienia choroby potrzebne są dodatkowe niekorzystne czynniki środowiskowe – zły styl życia, infekcja, zanieczyszczenie środowiska. Możemy się starać przed tymi czynnikami chronić poprzez poprawę stylu życia, szczepienia ochronne czy ograniczenie ekspozycji na zanieczyszczenia – mówi prof. dr hab. n. med. Łukasz Małek.
Długie życie to nie wszystko – liczy się jego jakość
Aspiracje Polaków w kontekście długości życia są wysokie – co czwarta osoba (26%) deklaruje, że chciałaby żyć 80-89 lat lub tak długo, jak tylko będzie to możliwe (24%). Co dziesiąta osoba oczekuje dożycia między 70 a 79 lat (10%), dla takiego samego odsetka pragnieniem jest przeżycie od 90 do 99 lat (10%), a dla podobnego – powyżej 100 lat (9%). Większość Polaków ma przy tym obawy związane ze starzeniem się. Najczęściej wskazywane są: utrata sprawności fizycznej i samodzielności (59%), choroby przewlekłe i ich konsekwencje (52%) oraz pogorszenie pamięci i zdolności poznawczych (46%).
Prawie połowa z nas (45%) chciałaby dożyć starości w pełni sił fizycznych i umysłowych. Co piąta osoba dopuszcza do siebie wizję starości jako osoba aktywna i samodzielna, choć z pewnymi ograniczeniami (21%) lub w dobrym zdrowiu, ale akceptując znaczny spadek sprawności i energii (21%). Dla 7% istotnym jest dożycie starości jako osoba niezależna od innych, choć nie wykluczając przewlekłych dolegliwości.
– Inwestycja w jakościową starość powinna zacząć się od małego i to jest najlepszy moment, aby zacząć o tym myśleć. Dlatego dzieci powinniśmy uczyć zdrowych nawyków, aby były dla nich naturalne w dalszym życiu. Należy je zachęcać do regularnej aktywności, pokazywać, co i ile jeść, jak dbać o sen. Nigdy nie jest za późno na wejście na właściwą ścieżkę. Może nie osiągniemy już takich efektów, jak wówczas gdybyśmy zaczęli wcześniej myśleć o długim życiu w zdrowiu, ale z pewnością korzyści będą większe niż u osób, które przewlekle będą zaniedbywały swoje zdrowie lub przestaną w którymś momencie życia działać na jego korzyść – dodaje prof. dr hab. n. med. Łukasz Małek.
Technologia jako wsparcie dążeń do długowieczności
W kontekście codziennego dbania o zdrowie coraz większą pomocą okazuje się technologia. Ponad jedna czwarta Polaków (27%) korzysta z inteligentnego zegarka, 10% z opaski, a 9% z obu tych urządzeń. Najczęściej monitorowane parametry to liczba kroków (64%), tętno (63%) oraz sen (46%). Urządzenia te wykorzystywane są także do pomiarów podczas aktywności fizycznej (37%) oraz poziomu stresu (29%), wspierając użytkowników w lepszym rozumieniu sygnałów wysyłanych przez organizm.
Choć geny i czynniki zewnętrzne pozostają istotnymi elementami wpływającymi na zdrowie, to właśnie regularne monitorowanie własnego ciała może pomóc lepiej zrozumieć jego potrzeby i świadomie się do nich adaptować. To właśnie w tej przestrzeni – pomiędzy wiedzą, nawykami i danymi – kształtuje się dziś droga do długowieczności.
(i)Badanie Huawei CBG Polska przeprowadzone metodą CAWI na reprezentatywnej próbie 1003 Polaków w lipcu 2025 przez SW Research.
(ii)World Health Organization. (2021). Wytyczne WHO dotyczące aktywności fizycznej i siedzącego trybu życia, Kopenhaga: Biuro Regionalne WHO na Europę.
(iii)Ramar, K., Malhotra, R. K., Carden, K. A., Martin, J. L., Abbasi Feinberg, F., Aurora, R. N., Kapur, V. K., Olson, E. J., Rosen, C. L., Rowley, J. A., Shelgikar, A. V., & Trotti, L. M. (2021). Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult: A Joint Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine and Sleep Research Society. Journal of Clinical Sleep Medicine, 17(10), 2115–2119. https://doi.org/10.5664/jcsm.9476
Źródło: Huawei materiały prasowe